Huzurevi ve Yaşlı Bakımı Sözlüğü
Hastanede, raporda ya da kurum görüşmesinde duyduğunuz terimlerin sade açıklamaları. 37 terim, 5 başlık altında toplandı.
Kurum ve hizmet türleri
- Huzurevi
- Yaşlıların konaklama, beslenme, bakım ve sosyal yaşam ihtiyaçlarının karşılandığı kuruluş. Devlet huzurevleri günlük işlerini bağımsız sürdürebilen yaşlılar içindir; özel huzurevlerinde bakım düzeyi kuruma göre değişir.
- Yaşlı bakım merkezi
- Bakım ihtiyacı yüksek, günlük yaşam aktivitelerinde desteğe gereksinim duyan yaşlılara hizmet veren kuruluş. Uygulamada birçok özel kurum hem huzurevi hem bakım merkezi hizmetini birlikte verir.
- Huzurevi yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi
- Bedensel ya da demans gibi zihinsel gerilemeler nedeniyle sürekli özel ilgi, bakım ve rehabilitasyon gereken yaşlılar için kurulan devlet kuruluşu. Ayrıntılı bilgi →
- Butik huzurevi
- Az sayıda misafire hizmet veren, ev ortamına yakın küçük ölçekli huzurevi. Personel başına düşen misafir sayısı düşüktür. Ayrıntılı bilgi →
- Gündüz yaşam evi
- Yaşlının gündüz saatlerini geçirdiği, akşam evine döndüğü merkez. Özellikle demansta bakım verene nefes aldırır.
- Palyatif bakım
- İlerlemiş hastalıklarda ağrı ve diğer belirtileri hafifletmeye, yaşam kalitesini artırmaya odaklanan bakım yaklaşımı.
- Evde sağlık hizmeti
- Sağlık personelinin eve giderek verdiği muayene, tahlil, pansuman gibi hizmetler. Aile hekimliği üzerinden talep edilir.
Bakım düzeyi ve değerlendirme
- Günlük yaşam aktiviteleri (GYA/ADL)
- Banyo, giyinme, tuvalet, beslenme, hareket ve transfer gibi temel işler. Bakım düzeyi çoğunlukla bu başlıklardaki bağımsızlığa göre belirlenir. Ayrıntılı bilgi →
- Bağımsız yaşlı
- Günlük işlerini kendi başına yürütebilen, gözetim ve sosyal destek ihtiyacı ön planda olan yaşlı.
- Yarı bağımlı
- Banyo, giyinme, yürüme gibi bazı aktivitelerde düzenli yardıma ihtiyaç duyan yaşlı.
- Tam bağımlı
- Günlük yaşam aktivitelerinin tamamında yardım gereken, genellikle yatağa bağımlı olan yaşlı. Ayrıntılı bilgi →
- Engelli sağlık kurulu raporu
- Tam teşekküllü hastanelerin kurulunca düzenlenen, bağımlılık durumunu gösteren rapor. Devlet huzurevi başvurusu ve evde bakım yardımı için belirleyicidir. Ayrıntılı bilgi →
- Sosyal inceleme
- Sosyal çalışmacının yaşlının gelir durumu, aile ilişkileri ve yaşam koşullarını değerlendirdiği inceleme. Devlet huzurevinde ücret bu inceleme sonucuna göre belirlenir.
Sağlık ve hemşirelik
- Bası yarası (dekübit)
- Uzun süre baskı altında kalan bölgede dolaşımın bozulmasıyla oluşan yara. Kuyruk sokumu, topuk ve kalça en sık görülen bölgelerdir. Ayrıntılı bilgi →
- Pozisyon değişimi
- Yatağa bağımlı kişinin belirli aralıklarla yatış pozisyonunun değiştirilmesi. Bası yarasını önlemenin temel yöntemidir.
- NG sonda (nazogastrik)
- Burundan mideye yerleştirilen, genellikle kısa süreli beslenme için kullanılan tüp. Ayrıntılı bilgi →
- PEG
- Endoskopik yöntemle karın duvarından mideye yerleştirilen, uzun süreli beslenmede tercih edilen tüp. Ayrıntılı bilgi →
- Aspirasyon
- Mide içeriğinin ya da besinin soluk borusuna kaçması. Yutma güçlüğü olan yaşlılarda zatürre nedenidir; beslenme sırasında dik pozisyon bu riski azaltır.
- Disfaji
- Yutma güçlüğü. İnme, Parkinson ve ileri demansta sık görülür; besin kıvamının ayarlanmasını gerektirir.
- Ostomi
- Bağırsak ya da idrar yolunun karın duvarına ağızlaştırılması. Torba bakımı ve cilt koruması hemşirelik hizmeti gerektirir.
- Kateter (sonda)
- İdrarın boşaltılması için mesaneye yerleştirilen tüp. Enfeksiyon riskine karşı düzenli bakım gerekir.
- Polifarmasi
- Birden çok ilacın birlikte kullanılması. Yaşlılarda etkileşim ve yan etki riskini artırır; ilaç listesinin düzenli gözden geçirilmesi gerekir.
- Hayati bulgular
- Nabız, tansiyon, solunum sayısı ve ateş. Düzenli takibi, durum değişikliklerini erken yakalar.
- Ortostatik hipotansiyon
- Ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi sonucu baş dönmesi. Yaşlılarda düşmelerin sık nedenlerindendir. Ayrıntılı bilgi →
Demans ve nöroloji
- Demans
- Hafıza, dil, yönelim ve karar verme gibi zihinsel işlevlerde günlük yaşamı etkileyecek düzeyde gerileme. Alzheimer en sık nedenidir. Ayrıntılı bilgi →
- Alzheimer hastalığı
- Demansın en yaygın nedeni olan ilerleyici nörolojik hastalık.
- Gün batımı sendromu
- Demanslı kişilerde akşamüstü artan huzursuzluk ve kafa karışıklığı. Ayrıntılı bilgi →
- Ajitasyon
- Huzursuzluk, yerinde duramama, öfke ve saldırganlıkla giden davranış değişikliği.
- Yönelim bozukluğu
- Zaman, yer ve kişi tanımada güçlük. Demansın tipik belirtilerindendir.
- Kaybolma (wandering)
- Demanslı kişinin amaçsızca dolaşması ve evden uzaklaşması. Güvenli çevre düzenlemesi gerektirir.
Ücret ve idari kavramlar
- Açılış izni / ruhsat
- Özel huzurevlerinin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı izniyle açıldığını gösteren belge. Kurum seçerken görülmesi gereken ilk belgedir. Ayrıntılı bilgi →
- Sorumlu müdür
- Kuruluşun yönetiminden mevzuat gereği sorumlu olan yetkili.
- Bakım planı
- Kişinin sağlık durumu, alışkanlıkları ve ihtiyaçlarına göre hazırlanan yazılı plan. İlaç, beslenme, hareket ve sosyal etkinlikleri kapsar.
- Evde bakım yardımı
- Ağır engelli / tam bağımlı raporu olan ve hane geliri sınırın altında kalan kişilerin evde bakımına verilen devlet desteği. Kurumda bakımda ödenmez. Ayrıntılı bilgi →
- Depozito
- Sözleşme başlangıcında alınan güvence bedeli. İade koşulları sözleşmede yazılı olmalıdır. Ayrıntılı bilgi →
- Epikriz
- Hastaneden çıkışta verilen özet rapor. Tanılar, yapılan işlemler, ilaçlar ve kontrol tarihlerini içerir. Ayrıntılı bilgi →
- Refakatçi
- Hastane yatışı ya da kontrolünde yaşlıya eşlik eden kişi. Kurumlarda refakat hizmetinin ücrete dahil olup olmadığı sorulmalıdır.
Terimleri neden derledik?
Aileler, bakım kararını çoğu zaman yorgun ve telaşlı bir anda verir. Hastanede duyulan "PEG takalım", raporda yazan "tam bağımlı", kurumda konuşulan "bakım planı" gibi ifadeler anlaşılmadığında karar da zorlaşır. Bu sözlüğü, sizinle aynı dili konuşabilmek için hazırladık.
Eksik bulduğunuz bir terim olursa bize yazın, sözlüğe ekleyelim.
Büyüğünüz için doğru yeri birlikte bulalım
Durumu telefonda dinleyelim, sorularınızı yanıtlayalım ve huzurevimizi gezmeniz için size uygun bir gün belirleyelim. Ön görüşme ücretsizdir ve sizi hiçbir şekilde bağlamaz.