Kısaca: evde bakımın 4 temel şartı
| Şart | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| 1. Güvenli ev | Düşmeyi önleyen, yaşlının hareket kabiliyetine göre düzenlenmiş yaşam alanı |
| 2. Yeterli bakım veren | Gündüz, gece, hafta sonu ve izin günlerinde boşluk bırakmayan bir bakım planı |
| 3. Sağlık takibi | İlaçların saatinde verilmesi, kontrollerin aksamaması, gerekiyorsa hemşirelik desteği |
| 4. Sürdürülebilir bütçe | Bakıcı, sigorta, medikal malzeme ve ailenin kaybettiği iş gücü dahil uzun vadeli hesap |
Devletin sağladığı evde bakım yardımı (halk arasında "bakım maaşı") için aranan resmî şartlar ise bunlardan ayrıdır; aşağıda kısaca özetledik.
1. Ev ortamı: güvenli bir yaşam alanı
Yaşlılarda evde yaşanan kazaların büyük bölümü banyoda, tuvalete giderken ve gece karanlıkta olur. Evi büyüğünüzün bugünkü hareket kabiliyetine göre gözden geçirin:
- Banyo ve tuvalette tutunma barı, kaymaz paspas ve oturarak yıkanmayı sağlayan bir tabure
- Yatak odasından tuvalete giden yolda gece lambası; elektrik düğmelerine yataktan ulaşılabilmesi
- Halı kenarı, kablo ve eşik gibi takılma noktalarının kaldırılması
- Yaşlının kolayca oturup kalkabileceği yükseklikte bir yatak ve kolçaklı sandalye
- Yürüteç ya da tekerlekli sandalye kullanılıyorsa kapı ve koridorlardan rahat geçiş
- Unutkanlık varsa ocak, kapı kilidi ve ilaç dolabı için ek güvenlik önlemi
- Acil durumda aranacak numaraların ve ilaç listesinin görünür bir yerde durması
Yatağa bağımlı bir büyük için bunlara ek olarak hasta yatağı, havalı (bası yarası önleyici) yatak ve yatağın iki yanından ulaşılabilecek bir oda düzeni gerekir. Düşme riskini azaltmak için ayrıntılı öneriler yaşlılarda düşme riskini azaltma yazımızda.
2. Bakım veren: kim, ne zaman, ne kadar?
Evde bakımın en çok aksadığı yer burasıdır. Bağımlılığı yüksek bir yaşlının ihtiyacı günün belli saatleriyle sınırlı kalmaz; gece uyanmalar, tuvalet ihtiyacı ve ilaç saatleri bakım vereni 24 saat meşgul eder. Bu yükü tek bir aile üyesinin uzun süre taşıması gerçekçi değildir.
- Dönüşümlü plan yapın: Gündüz, gece ve hafta sonu nöbetlerini kimin tutacağını yazılı olarak belirleyin.
- Bakıcıyı yasal çalıştırın: Evde çalışan bakıcının SGK'ya bildirilmesi gerekir; bildirim türü çalışılan gün sayısına göre değişir. Yabancı uyruklu bakıcı için çalışma izni şarttır.
- İzin günlerini planlayın: Bakıcının haftalık izninde ve yıllık izninde bakımı kimin üstleneceği önceden belli olmalı.
- Bakım verenin sağlığını koruyun: Uykusuzluk ve tükenmişlik, evde bakımın en sık bırakılma nedenidir.
Bakıcı ile kurum bakımının maliyet ve sorumluluk açısından karşılaştırması için evde bakıcı mı, huzurevi mi? yazımıza, tükenmişlik belirtileri için bakım veren tükenmişliği yazımıza bakabilirsiniz.
3. Sağlık takibi ve tıbbi destek
- İlaç düzeni: Günlük ilaç kutusu ve yazılı ilaç saatleri, karıştırma riskini azaltır.
- Aile hekimi: Kronik hastalık takibi ve reçeteler için ilk başvuru noktasıdır.
- Evde sağlık hizmeti: Sağlık Bakanlığı, hastaneye gidemeyecek durumdaki yatağa bağımlı kişilere evde muayene ve tedavi desteği sunar (başvuru: 444 38 33). Bu hizmet sürekli bakım ya da gece gözetimi sağlamaz.
- Medikal malzeme: Hasta bezi, havalı yatak, hasta yatağı gibi malzemelerin bir kısmı rapor ve reçeteyle SGK kapsamında karşılanabilir; güncel koşulları aile hekiminize ve eczanenize sorun.
Pansuman, sonda bakımı, düzenli enjeksiyon ya da serum gibi işlemler gerekiyorsa evde hemşire desteği olmadan bakımın güvenle sürmesi zorlaşır. Bu işlemlerin huzurevimizde nasıl yürütüldüğünü hemşirelik hizmetleri sayfamızda anlattık.
4. Devlet desteği: evde bakım yardımının şartları
Evde bakılan ve başkasının yardımı olmadan yaşamını sürdüremeyen yaşlılar için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı evde bakım yardımı öder. Yaş tek başına yeterli değildir; aşağıdaki koşulların birlikte sağlanması gerekir:
- Engelli sağlık kurulu raporunda "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ibaresinin bulunması
- Hanede kişi başına düşen aylık gelirin Bakanlığın belirlediği sınırın altında kalması
- Bakımın evde, aile ya da yakınlar tarafından fiilen veriliyor olması
Raporun nasıl alınacağı, gelir hesabının nasıl yapıldığı ve başvuru adımları için evde bakım parası şartları ve başvuru rehberimizi okuyun. Yardım, yaşlı bir kuruma yerleştiğinde kesilir.
Evde bakımın artık yetmediğini gösteren 7 işaret
Aşağıdakilerden birkaçı sizin için de geçerliyse evdeki şartları yeniden değerlendirmenin zamanı gelmiş olabilir:
- Gece birden fazla kez kalkıyor, evden çıkmaya ya da ocağı açmaya çalışıyor
- Son birkaç ayda düşme ya da düşmeye ramak kala olaylar yaşandı
- Tek kişi kaldıramıyor; banyo ve tuvalette iki kişilik destek gerekiyor
- Pansuman, sonda bakımı, düzenli enjeksiyon gibi hemşirelik işlemlerine ihtiyaç var
- Ciltte kızarıklık ya da bası yarası başlangıcı fark edildi
- Bakım veren aile üyesi uykusuz, sağlığı bozuluyor ya da işini bırakmak zorunda kalıyor
- Bakıcı sık değişiyor ya da izin günlerinde bakım boşta kalıyor
Büyüğünüzün bakım düzeyini netleştirmek için 2 dakikalık bakım ihtiyacı testimizi doldurabilirsiniz. Hastaneden yeni taburcu olduysa taburcu sonrası bakım yazımız ilk haftaları planlamanıza yardımcı olur.
Ev şartları yetmediğinde: Erdem Huzurevi
Erdem Huzurevi 2006'dan beri Çengelköy'de, site güvenliği içindeki bahçeli bir villada hizmet veren butik bir huzurevidir. Evde sağlanması en zor olan şartları, yani gece gözetimini ve düzenli tıbbi takibi, ekip olarak üstleniriz:
- 24 saat hemşire gözetimi; ilaçların saatinde ve eksiksiz verilmesi
- Doktor, psikolog ve sosyal hizmet uzmanı denetiminde kişiye özel bakım planı
- Alzheimer, demans, Parkinson, inme sonrası ve yatağa bağımlı yaşlılar için bakım
- Her öğün taze hazırlanan, diyete uygun yemekler
- Tek, iki ve dört kişilik oda seçenekleri; yürüyüş parkurlu bahçe
- Oda müsaitliğine göre kısa süreli kalış: bakım verenin dinlenmesi ya da bir geçiş dönemi için
20 yıldır aynı adreste hizmet veriyoruz. Kararı vermeden önce huzurevimizi gezmenizi, odaları ve ekibimizi yerinde görmenizi öneririz. Kabul için gereken belgeler kabul süreci sayfamızda.
Üsküdar ve Çengelköy'deki aileler için
Huzurevimiz Üsküdar ilçesine bağlı Çengelköy'de, Nato Yolu üzerindeki Ata-2 Sitesi'nin girişindedir. Her iki Boğaz köprüsüne de yakın olduğumuz için Avrupa Yakası'ndan gelen aile üyeleri için de ulaşım kolaydır. Üsküdar–Samandıra (M5) metro hattını kullananlar Kısıklı ya da Bulgurlu istasyonundan kısa bir taksi yolculuğuyla gelebilir.
Evde bakımı sürdürürken kontrol ve acil durumlar için bölgede başvurulan hastanelerden bazıları Üsküdar Devlet Hastanesi, Acıbadem Altunizade Hastanesi ve Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'dir. Evde bakım yardımı ve sosyal destekler için ise ikamet ettiğiniz ilçedeki Sosyal Hizmet Merkezi'ne başvurabilirsiniz.
Hizmet verdiğimiz bölgeler:
- Çengelköy Huzurevi
- Üsküdar Huzurevi
- Beylerbeyi Huzurevi
- Kandilli Huzurevi
- Ümraniye Huzurevi
- Ataşehir Huzurevi
- Kadıköy Huzurevi
- Beykoz Huzurevi
- Çekmeköy Huzurevi
- Maltepe Huzurevi
- Sancaktepe Huzurevi
Erdem Huzurevi
Bahçelievler Mah., Ata 2 Sitesi İç Yolu No:6, 34688 Üsküdar / İstanbul
Evde yaşlı bakımı hakkında sık sorulan sorular
Evde yaşlı bakımı için hangi şartlar gerekir?
Dört şey birlikte sağlanmalıdır: düşme riskine karşı düzenlenmiş güvenli bir ev, bakımı günün her saatinde üstlenebilecek yeterli sayıda kişi, düzenli sağlık ve ilaç takibi, uzun süre karşılanabilecek bir bütçe. Bunlardan biri eksik kaldığında evde bakım kısa sürede aksamaya başlar.
Evde yaşlı bakımı için devletten maaş alınabilir mi?
Belirli şartlarla evet. Evde bakım yardımı için yaşlının engelli sağlık kurulu raporunda "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ibaresi bulunmalı, hanede kişi başına düşen gelir de belirlenen sınırın altında kalmalıdır. Bakımın evde, aile ya da yakınlar tarafından verilmesi aranır. Başvuru, ikamet edilen yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ya da Sosyal Hizmet Merkezi'ne yapılır.
Evde bakıcı çalıştırmanın yasal şartları neler?
Evde çalışan bakıcının SGK'ya bildirilmesi gerekir; bildirimin türü çalışılan gün sayısına göre değişir. Yabancı uyruklu bir bakıcı için ayrıca çalışma izni alınmalıdır. Güncel kuralları başvurudan önce SGK ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan teyit edin.
Yatağa bağımlı yaşlıya evde bakılabilir mi?
Bakılabilir; ancak hasta yatağı, havalı yatak, düzenli pozisyon değiştirme, cilt bakımı ve gece gözetimi gerekir. Bası yarası birkaç saat içinde başlayabildiği için tek bir aile üyesinin bu yükü uzun süre taşıması zordur. Bu durumda dönüşümlü bakım planı ya da hemşire gözetimli bir kurum değerlendirilmelidir.
Evde Sağlık Hizmeti ne sağlar?
Sağlık Bakanlığı'nın evde sağlık hizmeti, hastaneye gidemeyecek durumdaki yatağa bağımlı kişilere evde muayene, tahlil için örnek alma ve tedavi planlaması gibi destekler sunar. Sürekli bakım ya da gece gözetimi bu hizmetin kapsamında değildir; günlük bakımı yine aile ya da bakıcı üstlenir.
Evde bakım yardımı alan yaşlı huzurevine geçerse ne olur?
Yardım, bakımın evde verilmesine bağlı olduğu için yaşlı bir kuruma yerleştiğinde ödeme kesilir. Bu yüzden karar verirken yardımın kesilmesini de aylık hesaba katmak gerekir.
Evde bakım şartları sağlanamıyorsa ne yapılabilir?
Önce eksik olanın ne olduğunu belirleyin: ev mi, bakım veren mi, tıbbi takip mi? Kısa süreli bir kurum kalışı, ailenin nefes almasını ve büyüğünüzün yeni ortamı tanımasını sağlar. Erdem Huzurevi'nde oda müsaitliğine göre kısa süreli kalış planlanabilir; bilgi için 0542 630 41 65.