Düşmeler yaşlılarda kırıklar, özellikle kalça kırığı ve hareket kaybının önde gelen nedenlerindendir. Bir kez düşen kişide “yeniden düşme korkusu” gelişir. Bu korku hareketi azaltır, azalan hareket de kasları zayıflatarak riski artırır. Neyse ki düşmelerin önemli bir kısmı basit önlemlerle azaltılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Sık düşme ya da baş dönmesi yaşayan kişilerin mutlaka hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Ev ve yaşam alanı
1. Takılma tehlikelerini kaldırın. Kenarları kalkık halılar, yerdeki kablolar ve eşik yükseklikleri en yaygın tuzaklardır.
2. Aydınlatmayı artırın. Özellikle yatak odasından tuvalete giden yolda gece lambası kullanın.
3. Banyoyu güvenli hâle getirin. Klozet ve duş yanına tutunma barı, kaymaz paspas ve duş sandalyesi büyük fark yaratır.
4. Sık kullanılan eşyaları erişilebilir tutun. Yüksek raflara uzanmak ya da tabureye çıkmak ciddi risk oluşturur.
Sağlık
5. İlaçları gözden geçirin. Uyku ilaçları, bazı tansiyon ve psikiyatri ilaçları baş dönmesine yol açabilir. Kullanılan tüm ilaçları hekiminizle birlikte değerlendirin.
6. Ani ayağa kalkmaktan kaçının. Yataktan kalkarken önce oturup birkaç saniye beklemek, ani tansiyon düşmesine bağlı sersemliği azaltır.
7. Göz ve kulak kontrollerini aksatmayın. Güncel olmayan gözlük ya da denge sorunlarına yol açan kulak rahatsızlıkları riski artırır.
8. Yeterli sıvı ve beslenme sağlayın. Sıvı kaybı ve yetersiz beslenme halsizlik ve baş dönmesine yol açar.
Hareket ve alışkanlıklar
9. Düzenli ve güvenli egzersiz yapın. Hekimin uygun gördüğü yürüyüş, denge ve kuvvet egzersizleri düşme riskini azaltır.
10. Doğru ayakkabı ve terlik giyin. Arkası kapalı, kaymaz tabanlı, ayağı saran ayakkabılar tercih edilmeli. Çorapla ya da arkası açık terlikle yürünmemeli.
11. Yürüme yardımcılarını doğru kullanın. Baston ya da yürüteç kişinin boyuna göre ayarlanmalı ve kullanımı öğretilmelidir.
12. Gece kalkışlarını planlayın. Yatağın yanına ulaşılabilir bir lamba ve telefon koyun. Sık idrara çıkma sorunu varsa hekime danışın.
Düşme olursa ne yapılmalı?
- Kişiyi hemen kaldırmaya çalışmayın. Önce bilincini, nefes alıp almadığını ve ağrısı olan bölgeyi kontrol edin.
- Baş çarpması, bilinç değişikliği, şiddetli ağrı ya da bacakta şekil bozukluğu varsa hareket ettirmeden 112’yi arayın.
- Yaralanma yoksa, kişinin kendi hızında önce yan dönüp dizlerinin üzerine gelmesine, sonra sağlam bir sandalyeden destek alarak kalkmasına yardım edin.
- Görünür bir yaralanma olmasa bile düşmeyi hekime bildirin; tekrarlayan düşmelerin nedeni araştırılmalıdır.
Bakım kurumlarında düşme önleme
İyi bir huzurevinde düşme riski yalnızca ortam düzenlemesiyle değil, gözetimle de azaltılır. Riskli misafirlerin gece kalkışlarının takip edilmesi, tuvalet ve banyo desteği ile yürüyüşlere eşlik edilmesi bu gözetimin parçasıdır.
Huzurevimiz site güvenliği içinde, düz bir arazideki villada. Bahçemiz ve yürüyüş parkurumuzda büyüklerimiz personel eşliğinde güvenle yürüyüş yapabiliyor. Günlük yaşam desteği hizmetimizi inceleyin ya da bize ulaşın.
Sık sorulan sorular
Yaşlılar neden sık düşer?
Kas gücü ve dengenin azalması, görme sorunları, bazı ilaçların baş dönmesi yapması, ani tansiyon düşmesi, gece tuvalete kalkma ve evdeki takılma tehlikeleri en yaygın nedenlerdir.
Düşen yaşlıyı hemen kaldırmak doğru mu?
Hayır. Önce bilinci, ağrısı ve hareket edip edemediği kontrol edilmelidir. Kırık şüphesi, baş çarpması ya da bilinç değişikliği varsa kişi hareket ettirilmeden 112 aranmalıdır.